Leksikografski zavod Miroslav Krleža
Hrvatski biografski leksikon
[ PROJEKT ][ ABECEDARIJ ][ TRAŽILICA ][ KONTAKT ]

BOTTURA, Pietro (Battura, Butturi), filozofski pisac (Malcesine kod Verone; 6. IV 1779 — Zadar, 22. XII 1861). Završio licej i teološki studij u biskupskom liceju-konviktu u Veroni i nakon zaređenja radio kratko u Rimu pri filozofskoj katedri. Od 1808. profesor matematike i prava u biskupskom sjemeništu u Splitu, od 1821. profesor teorijske i praktične filozofije, a od 1826. i matematike u zadarskom liceju. Od 1836. do 1838. bio je privremeni upravitelj liceja, potom kanonik gradskog Kaptola te upravitelj gimnazije u Zadru (što mu je donijelo i titulu upravitelja svih gimnazija u Dalmaciji), a 1846. ponovno upravitelj liceja. Nakon Metternichova pada, bio je privremeni upravitelj nove jedinstvene gimnazije. Umirovljen je 1854. — Autor je mnogobrojnih rasprava, od onih o osnovnim agrarnim pitanjima u Dalmaciji, do spisa o poeziji i danas aktualnim filozofskim pitanjima. Osim samostalnih studija, objavljivao je članke u Gazzetta di Zara (1834, 1841, 1847), Programma dell’ I. r. ginnasio completo di Zara 1850/51 i dr. Pretežno se bavio problemima logike, te značenjem morala za odgoj. Zanimljivo je njegovo uvođenje problematike jezika u logiku. B. je tom aspektu logike originalno dao naziv »logička gramatika«, koja je imala tumačiti podrijetlo i razvoj jezika te pojam značenja – te je u tom smislu preteča nekih ključnih rješenja strukturalne lingvistike (supstituend i lingvistički znak kao akustična slika). Svojim je gledištem neortodoksne formalizacije lingvističke teorije blizak nastojanjima suvremene lingvistike za povezivanjem temeljnih rezultata opće lingvistike XVIII st. i tehničkog pristupa empirijskih generalizacija lingvistike XIX st.

DJELA: Mezzi da impiegarsi per accrescere i prodotti della Dalmazia. Zara 1827. — La religione. Zara (1829). — La coscienza. Zara 1829, 18302. — Della introduzione di una specie d’ulivo in Dalmazia. Zara 1830. — Ideologia. Venezia 1832, Zara 1835. — Logica. Venezia 1833. — Orazione funebre per le solenni eseguie di S. M. Francesco I., imperatore d’ Austria, re d’Ungheria ec. ec., detta nella cattedrale di Zara li Il marzo 1835. Zara (s. a.). — Opinione del p. Pietro Bottura risguardante l’articolo pubblicato in Milano sop a alzuni dipinti del signor Francesco Salghetti. Zara 1839. — Dela logica, parte I. Venezia 1844. — Disertazione sul vantaggio che radonderebbe alla Dalmazia dall’aumento delle Sete. Possibilita di propagare il gelso. Zara 1845. — Trattato delle passioni. Venezia 1846.
 
LIT.: G. Franceschi: Logica di Pietro Bottura. La Dalmazia, 2(1846) 17, str. 129–131. — Š. Ljubić: Dizionario biografico degli uomini illustri della Dalmazia. Vienna—Zara 1856, 61. — G. Pulich: Cronaca Ginnasiale. Programma dell’ I. r. ginnasio completo in Zara, 1862, 43–46. — E. M. Vusio: Poljodjelska književnost Dalmacije. Poljoznanac, 2(1891) 15; str. 226. — T. Erber: Storia del I, r. ginnasio superiore in Zara. Zara 1905. — A. de Benvenuti: Storia di Zara dal 1797 al 1918. Milano 1953, 276. — Lj. Maštrović: 150 godina zadarske gimnazije. Zadar 1954. — H. Festini: Semantička teorija Zadranina P. Botture. Radovi. Filozofski fakultet – Zadar, 16(1976–77) 16, str. 53–68; 18(1978–79), 18(8), str. 309–311. — Ista: Botturina koncepcija značenja i suvremena lingvistika. Prilozi za istraživanje hrvatske filozofske baštine, 1978, 7/8, str. 157–179. — V. Maštrović: Prirodoznanstvena baština Zadra u XIX st. Mogućnosti, 25(1978) 4, str. 454–462. — H. Festini: Bottura i teorija jezika. Prilozi za istraživanje hrvatske filozofske baštine, 1980, br. 11/12. — Ista: Dva filozofa u Zadru. P. Bottura i J. Pulić o jeziku. Radovi. Filozofski fakultet – Zadar, 25(1986) 25(2), str. 5–19.
 
Heda Festini (1989)