Leksikografski zavod Miroslav Krleža
Hrvatski biografski leksikon
[ PROJEKT ][ ABECEDARIJ ][ TRAŽILICA ][ KONTAKT ]

ĆELAP, Lazar, arhivist i povjesničar (Srijemske Laze kraj Vinkovaca, 30. V. 1887 — Zagreb, 17. X. 1967). Klasičnu gimnaziju (1904) i povijest i zemljopis na Filozofskom fakultetu (1909) završio u Zagrebu. Bio je gimnazijski profesor u Zemunu 1909–17. i Bjelovaru 1917 –25, upravitelj gimnazije u Slavonskom Brodu 1925–39, pa u Srijemskim Karlovcima 1939–40, te upravitelj učiteljske škole u Novom Sadu 1940–41. Rat je kao umirovljenik proveo u Beogradu, a 1946. reaktiviran je i postavljen za upravitelja Gradskog arhiva u Beogradu, pa je na toj dužnosti bio do ponovnog umirovljenja 1954. Posljednjih nekoliko godina života proveo je u Zagrebu obrađujući povijesnu građu u Arhivu Hrvatske. — Istaknuo se skupljanjem i pohranjivanjem u ratu rasute i oštećene arhivske građe iz javnih i privatnih beogradskih arhiva te obrazovanjem mlađih arhivista. Objavljivao je dokumente iz više arhiva Srbije, posebice građu o Vojvodini i Vojnoj krajini u XVIII. i XIX. st. — Napisao je više članaka o arhivističkoj problematici u časopisu Arhivist (1953–57, 1961), a važniji su O inventarisanju arhiva (1955), Načela sređivanja arhiva (1956), Razgraničenje između arhiva i biblioteke (1957). Iz povijesti Vojvodine objavljivao je radove u časopisima Zbornik Matice srpske za društvene nauke (1957, 1959), Arhivski almanah (1958), Rad vojvođanskih muzeja (1960) i Glasnik Istorijskog arhiva Beograd (1961). Surađivao je na kolektivnom djelu Građa iz zemunskih arhiva za istoriju prvog srpskog ustanka, 1–2 (Beograd 1955).

DJELA: Kućna zadruga u Vojnoj granici. Zadružni arhiv, 5(1957) str. 5–18. — Politička pripadnost Srijema u god. 1848–49. Zbornik zagrebačke Klasične gimnazije 1607–1957. Zagreb 1957, 621–633. — Jevreji u Zemunu u vreme Vojne granice. Jevrejski almanah, 1957–58, str. 59–72. — Arhivska građa Državnog istorijskog arhiva sreza Zrenjanin. Arhivski almanah, 1(1958) str. 208–211. — Posleratne publikacije o srpskom pokretu u Vojvodini 1848–1849. god. Arhivist, 7(8!)(1958) str. 111 –113. — Prilog građi za istoriju esnafa u Zemunu u XVIII veku. Godišnjak grada Beograda, 5(1958) str. 77–94. — Srpska štampa u Vojvodini za vreme Bahovog apsolutizma (1851–1860). Zbornik Matice srpske za društvene nauke, 1959, 23, str. 96–106. — Kolonizacija Zaporoških Kozaka u današnjoj Vojvodini u XVIII stoleću. Ibid., 24, str. 122–130. — Zemun u srpskom pokretu 1848–1849. Novi Sad 1960. — Arhivski fond — Slavonsko-sremska generalna komanda. Arhivski vjesnik, 4–5(1961–62) str. 336–350. — Prilog proučavanju kolonizacije Vojvodine krajem XVIII veka. Zbornik matice srpske za društvene nauke, 1961, 29, str. 79–88. — Revolucionarna delatnost vojvođanskih Srba za vreme omladinskog pokreta u svetlu austrijskih dokumenata. Ibid., 28, str. 95–120. — Kolonizacija Nemaca u današnjoj Vojvodini 1790–1792. godine. Ibid., 1962, 32/33, str. 115–124. — Zemunski vojni komitet (1717–1881). Beograd 1967.
 
LIT.: F. Moačanin: Dva pokušaja iz područja historije Vojne krajine. Historijski zbornik, 14(1961) str. 284–293. — Ž. Ilić: Lazar Ćelap (1887–1967). Arhivski pregled, 1967, 1/2, str. 315–319. — K. Tkalac: Lazar Ćelap. Glasnik slavonskih muzeja, 1968, 5, str. 19–20. — M. Valentić: (Lazar Ćelap). Historijski zbornik, 25–26(1972–73) str. 651–652. — M. Konstantinov: Jugoslovenske arhivske stručne publikacije. Arhivist, 26(1976) 1/2, str. 70.
 
Anđelka Stipčević-Despotović (1993)