Leksikografski zavod Miroslav Krleža
Hrvatski biografski leksikon
[ PROJEKT ][ ABECEDARIJ ][ TRAŽILICA ][ KONTAKT ]

CUKELA, Vjekoslav (Cukela Louis), major američke mornarice (Split, 1888 — Bethesda kraj Washingtona, 19. III 1956). Zarana napušta Split te s roditeljima seli u Šibenik. God. 1907–11. služi u austrijskoj vojsci. Po povratku odlazi u SAD (1911), gdje se prijavljuje u američku vojsku. Prvi svjetski rat zadesio ga je kao podnarednika pješadije na Filipinskim otocima. Po ulasku SAD u I svjetski rat 1917, C. prelazi u mornaricu i s prvim američkim četama odlazi na evropsko ratište. Istaknuo se u bitkama na francuskom i njemačkom bojištu, dva je puta dobio najviše ratno priznanje američke pomorske i kopnene vojske – Medal of Honor Navy i Medal of Honor Army. Po svršetku I svjetskog rata vraća se u Washington kao kapetan pomorske pješadije. Potom ratuje na Haitima (1919–21), u Dominikanskoj Republici (1921–23) i Kini (1927–29). U II svjetskom ratu bori se ponovo na Zapadnoj fronti u Francuskoj i Italiji. Po svršetku II svjetskog rata vraća se u SAD kao mornarički major. Umro u vojnoj bolnici u Bethesdi i pokopan na Nacionalnom groblju Arlington uz ostale istaknute ličnosti SAD. — U toku svoje vojničke karijere, s raznih fronta, i kontinenata, stekao dvadesetak ratnih priznanja među kojima francusku medalju Legije časti (1918) i američku Victory Medal. Njegov je lik na drvenoj medalji izradio 1951. kipar Grga Antunac.

LIT.: B. Anđelinović: Neznani junaci. Podvizi trojice Jugoslavena koji su zaslužili najveće američko ratno odlikovanje. Politika, 28(1931) 8239, str. 2. — Isti: Istaknuti naši ljudi u životu Amerike. Jugoslovenski almanah (New York), 1931, str. 14. — E. Ifković: The Yugoslavs in America. Minneapolis, Minnesota 1977. — N. Gol: Naši ljudi u svijetu. Jugoslaveni – ratni heroji SAD. Vjesnik, 45(1984) 12. II, str. 13. — Isti: Vjekoslav Lujo Cukela. Uz 100. obljetnicu rođenja dalmatinskog iseljenika dvostrukog američkog heroja iz prvog svjetskog rata. Matica. Iseljenički kalendar, 1988, str. 185–189.
 
Anđelka Stipčević-Despotović (1989)